TÌM HIỂU GÓC ĐẶT CÙM PHANH TRÊN XE HAI BÁNH

TÌM HIỂU GÓC ĐẶT CÙM PHANH TRÊN XE HAI BÁNH

Sự khác nhau giữa các góc đặt cùm phanh trên xe môtô - khi mà thuật ngữ góc đặt cùm phanh vẫn luôn là cụm từ được quan tâm rất nhiều từ cộng đồng chơi xe hai bánh, đặc biệt là những dòng xe phân khối lớn. Vậy cụ thể nó là gì, bao gồm những khái niệm và cách thức phân biệt như thế nào, cũng như ảnh hưởng của nó tới hiệu suất phanh, hãy cùng Gulf Oil tìm hiểu ngay nhé!

 

 

 

 

Cùm phanh hướng trục & cùm phanh hướng tâm là gì?

Đây là hai khái niệm có liên quan trực tiếp đến việc thiết đặt không chỉ vị trí cùm phanh mà còn ở vị trí cần phanh. Vậy chúng sẽ ảnh hưởng như thế nào đến hiệu suất và cảm giác phanh? Sự khác biệt khi vận hành của từng loại? Hãy cùng đọc tiếp phía bên dưới đây để hiểu thêm về hai hệ thống thiết đặt phanh này nhé!

 

Khái niệm góc đặt cùm phanh xe máy

 

Góc đặt cùm phanh hiện nay được chia ra hai loại, loại truyền thống trong tiếng Anh gọi là Axial Brake – tên đầy đủ là Axial Caliper Mounting - tạm dịch là cùm phanh hướng trục và loại đời mới hơn là Radial Brake (Radial Caliper Mounting) trong tiếng Việt có nghĩa là cùm phanh hướng tâm. Vậy cụ thể chúng là gì, chúng ta cùng đi sâu vào phân tích nhé!

Sự khác nhau về vị trí lắp đặt cùm phanh là điều dễ nhận biết, cách phân biệt cơ bản nhất của cùm phanh hướng trục Axial và cùm phanh hướng tâm Radial nằm ở việc lắp đặt khi cùm phanh hướng trục Axial được gắn vào phuộc bằng bu lông theo hướng vuông góc với đĩa phanh.

Trong khi cùm phanh hướng tâm Radial thường có sự liên quan ít nhiều đến cặp phuộc Upside-down hành trình ngược khi nó được gắn trực tiếp lên phần ngàm của phuộc và giữ cố định bằng bu lông nằm song song với đĩa phanh hoặc trục bánh trước của xe.

 

 

Về cơ bản, vị trí của các bu lông lắp đặt sẽ xác định cùm phanh là hướng tâm hay hướng trục. Và cũng giống như hệ thống phuộc, độ cứng là một yếu tố quan trọng khi nói đến việc thiết lập vị trí đặt cùm phanh.

 

Ưu & nhược điểm của góc đặt cùm phanh hướng tâm Radial

 

 

Ưu điểm:

  • Giống như hầu hết các công nghệ tân tiến khác dành cho những chiếc xe hai bánh, khái niệm góc đặt cùm phanh hướng tâm - Radial Caliper Mounting cũng khởi nguồn từ những cuộc đua chuyên nghiệp.
  • Vị trí của góc đặt phanh hướng tâm sẽ tạo ra độ cứng cao hơn hoặc độ uốn xoắn theo chuyển động ngang được giảm thiểu, mang lại cho người lái cảm giác phản hồi lực phanh tốt hơn khi bóp phanh.

Nói cách khác, góc đặt phanh hướng tâm Radial được gắn chạy ở cả hai đầu cho độ cứng tốt hơn, giúp giảm độ vặn xoắn và uốn cong của kẹp phanh trong khi thiết lập 4 piston của heo phanh (trải đều với 2 piston mỗi bên) giúp trải đều lực của dầu phanh trên má phanh, từ đó tiếp xúc giữa má phanh với đĩa tốt hơn tạo ra hiệu suất phanh ở mức tối ưu cùng độ êm ái được cải thiện rõ rệt so với loại cùm phanh hướng trục.

 

Nhược điểm:

Góc đặt phanh hướng tâm Radial thường được thấy trên những mẫu xe tầm trung đến xe phân khối lớn và thường đi kèm với cặp phuộc Upside-down hành trình ngược như một bộ đôi “không thể thiếu”, ví dụ như mẫu Honda CB300R, Suzuki GSX-R600, hay những dòng phân khối lớn hơn.

Việc chế tạo và sản xuất hệ thống cùm phanh hướng tâm Radial thường sẽ tiêu tốn nhiều chi phí hơn cho nhà sản xuất, còn về phía người dùng, độ ăn mòn của má phanh sẽ nhanh hơn so với việc sử dụng những chiếc xe có góc đặt phanh hướng trục.

 

Ưu & nhược điểm của góc đặt cùm phanh hướng trục Axial

 

 

Ưu điểm:

  • Góc đặt phanh hướng trục - Axial Caliper Mounting, hay Sliding Caliper (dạng trượt) có chi phí sản xuất rẻ hơn và vẫn mang lại hiệu suất phanh gần như tương đương như kiểu Radial trong những điều kiện sử dụng thông thường hàng ngày.

Còn khi đặt cả hai loại lên bàn cân là những cuộc đua hay điều kiện vận hành khắc nghiệt thì đây là một câu chuyện hoàn toàn khác, khi đó góc đặt cùm phanh như thế nào là một yếu tố cực kỳ quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất phanh của chiếc xe đó.

Nhược điểm:

Cùm phanh hướng trục Axial hay cùm phanh dạng trượt, được giữ cố định bằng bu lông nằm vuông góc với đĩa phanh, song song với trục bánh trước. cách lắp đặt này dẫn đến hiện tượng uốn xoắn khiến cùm phanh chuyển động theo phương ngang (Lateral Movement) nhiều hơn khi chúng ta bóp phanh mạnh.

Đây chính là yếu tố dẫn đến cảm giác & phản hồi lực phanh thông qua cần phanh ít hơn. Ngoài ra, lực phanh chỉ được tác động từ một đầu do thiết lập piston đôi của nó, dẫn đến hiện tượng mài mòn không đồng đều giữa đĩa với má phanh.

 

Sự khác nhau của cần phanh đối với hai loại cùm phanh

 

 

 

Vị trí thiết đặt cần phanh có sự khác biệt giữa hai kiểu góc đặt cùm phanh Radial và Axial. Thiết lập cần phanh truyền thống kiểu hướng trục Axial có nguyên lý hoạt động như sau:

Xy-lanh hướng trục Axial chạy vuông góc với hành trình cần phanh hoặc dễ hiểu hơn là hướng xy-lanh và ghi đông (Handlebar) nằm song song với nhau, vuông góc với chiều bóp của cần phanh (Brake Lever). Một phần gối nhô ra trên cần phanh sẽ đẩy piston trong xy-lanh để ép dầu đến phần cùm phanh (Caliper), giúp ép chặt má phanh kẹp vào đĩa và làm xe dừng lại.

Cho đến nay, trải qua nhiều thập kỷ, thì việc thiết đặt cần phanh của hệ thống Axial vẫn tỏ ra hiệu quả ngoại trừ những dòng xe hiệu suất cao. Vậy tại sao cần phải sinh ra loại cùm phanh hướng tâm Radial?

 

 

Xy-lanh dạng hướng tâm Radial di chuyển piston trong xy-lanh theo hướng song song với hành trình của cần phanh hoặc nói cách khác là xy-lanh của cùm phanh được đặt vuông góc với tay lái và song song với chiều bóp của cần phanh. Đây chính là sự khác biệt lớn khi so với thiết lập xy-lanh hướng trục Axial. So sánh trong điều kiện vận hành thực tế, sự khác biệt lớn nhất của cùm phanh hướng tâm và hướng trục đó là cảm giác phanh của cùm phanh Radial được cải thiện đáng kể thông qua các chi tiết được chế tạo và lắp đặt có độ cứng cáp cao hơn.

 

 

Độ cứng cáp của toàn bộ cùm phanh là yếu tố then chốt mang lại cảm giác phanh nhất quán, tức thời và “sắc lẹm”. Nhiều tay đua chuyên nghiệp đã chia sẻ rằng khi thiết lập cùm phanh có xy-lanh hướng tâm Radial sẽ mang lại cảm giác chính xác hơn thông qua phản hồi lực phanh mà người lái nhận được. Bên cạnh đó, chỉ riêng góc nhìn thị giác thì loại cùm phanh Radial cũng đã chiếm ưu thế hơn về độ “dày dặn”, chắc chắn và cân đối về tính thẩm mỹ cho “dàn chân” của chiếc xe, so với sự “mỏng” manh của dạng cùm Axial thông thường.

 

 

Nhiều loại cần phanh (nhất là từ các hãng thứ ba) cho phép người lái có thể điều chỉnh vị trí cần gạt để mang lại lợi thế công thái học về hành trình bóp phanh. Điều này cho phép người lái được chủ động quyết định cảm giác phanh phù hợp với mong muốn.

 

Tổng Kết

Thiết kế cùm phanh và tay phanh là những yếu tố cực kỳ quan trọng quyết định đến cảm giác phanh cũng như độ an toàn khi vận hành của một chiếc xe hai bánh. Mỗi loại đều được chế tạo với những mục tiêu khác nhau, nhưng đều tựu chung triết lý làm thế nào để kìm hãm một khối sắt nặng hàng trăm kilôgram một cách hiệu quả nhất, trong đó thiết đặt cùm phanh hướng tâm được sinh ra với sứ mệnh gánh vác việc chế ngự những con mãnh thú hơn trăm mã lực trên những mẫu mô tô hiệu suất cao, bảo vệ các tay nài giảm thiểu nguy hiểm khi cầm cương những "chú ngựa hoang".

Qua những thông tin đã được đề cập rất chi tiết ở trên chúng ta ắt hẳn đã hình dung được những yếu tố đặc trưng và khác biệt của hai cách thiết đặt cùm phanh này. Qua cảm nhận từ trải nghiệm lái của các bạn, các bạn có đánh giá như thế nào về hai góc đặt phanh này? Hãy để lại bình luận cho Gulf Oil ngay phía bên dưới nhé!