TÌM HIỂU HỆ THỐNG TRUYỀN ĐỘNG TRÊN XE HAI BÁNH

TÌM HIỂU HỆ THỐNG TRUYỀN ĐỘNG TRÊN XE HAI BÁNH

Trên xe hai bánh có ba dạng truyền động khác nhau. Mỗi loại đều có những ưu nhược điểm riêng nên tùy vào mục đích vận hành chiếc xe hướng đến mà nhà sản xuất sẽ trang bị hệ thống truyền động cho phù hợp.

Hệ thống truyền động nói chung và trên xe hai bánh nói riêng có tác dụng chính là truyền lực từ động cơ đến bánh xe để xe lăn bánh. Trải qua một quá trình dài hơn trăm năm phát triển của xe hai bánh, ngành cơ khí của nhân loại đã phát minh ra được ba hệ thống truyền động chính: nhông xích, dây cu-roa và trục các đăng. Hãy cùng Gulf Oil tìm hiểu xem những đặc tính, tác động của chúng cũng như ưu và nhược điểm của từng loại truyền động đối với một chiếc xe hai bánh!

 

Hệ truyền động nhông xích

 

 


Đây là hệ thống truyền động được sử dụng phổ biến nhất vì đáp ứng được các nhu cầu sử dụng cơ bản thậm chí là những yêu cầu vận hành cao cùng chi phí bảo dưỡng thấp. Những mẫu xe phổ thông và xe mô tô thể thao đều sử dụng hệ truyền động nhông xích làm chủ lực như các dòng Sportbike Honda CBR, Suzuki GSX-R,...

Hệ truyền động nhông xích có ưu điểm nổi trội nhất là dễ dàng lắp đặt và thay thế hơn hai loại truyền động còn lại. Truyền động nhông xích còn giúp bảo toàn tối đa năng lượng được truyền từ động cơ ra bánh xe nhiều hơn, đặc biệt là khi so với loại truyền động bằng dây cu-roa. Đặc biệt những mẫu xe sử dụng hệ truyền động nhông xích có điểm mạnh hữu dụng là khả năng dễ dàng thay đổi tỉ số truyền theo ý muốn bằng cách thay đổi nhông trước hoặc nhông sau, tương ứng nếu muốn xe bốc hơn ở ga đầu thì người sử dụng chỉ cần tăng số răng dĩa sau lên hoặc giảm số răng nhông trước xuống hoặc ngược lại. Đồng thời chủ xe cũng có thể dễ dàng thay đổi độ dài xích (số mắt sên) theo ý muốn nhằm đáp ứng các mục đích khác nhau như kéo dài gắp,…

 

 

Tuy nhiên nhược điểm cố hữu của nhông xích là tuổi thọ sử dụng tương đối ngắn với trung bình chỉ khoảng 20.000 – 30.000 km và yêu cầu người dùng cần kiểm tra tăng sên và bôi trơn sau mỗi khoảng thời gian vận hành nhất định tuỳ từng loại. Xích không được căn chỉnh đúng sẽ xảy ra hiện tượng chùng, trượt và giật cục khi vận hành, cùng những tiếng kêu khó chịu và khiến xe chạy nặng nề, giảm hiệu suất, làm mòn răng nhông nhanh và không đều . Nếu không được bảo dưỡng thường xuyên, nhông xích có thể bị tuột hoặc đứt bất chợt trong khi xe đang di chuyển gây nguy hiểm cho người lái. 

 

Hệ truyền động dây cu-roa

 

 


Truyền động dây cu-roa là hệ thống truyền lực quen thuộc trên các hệ thống máy móc cơ khí phục vụ đời sống con người như máy khâu, băng chuyền nhà xưởng,… . Loại truyền động này khi ứng dụng trên xe hai bánh có thiết kế khá tương đồng với hệ thống truyền động nhông xích, bao gồm 2 bánh đà và kết nối với nhau qua dây cu-roa, trên bề mặt bánh đà có các rãnh gần giống bánh răng ăn khớp với các rãnh trên dây cu-roa tương tự như răng trên nhông dĩa. 

Truyền động dây cu-roa là hệ truyền động có khối lượng nhẹ nhất trong cả ba hệ truyền động, vì vậy có thể góp phần giúp giảm khối lượng cho xe và giảm tải cho phần gắp / “dàn chân” bánh sau. Xe sử dụng truyền động dây cu-roa thường "thơm tho sạch sẽ" hơn so với truyền động nhông xích vì không cần xịt các loại dầu mỡ hay chất bôi trơn. Một bộ truyền động dây cu-roa có tuổi thọ sử dụng tương đối dài, đơn cử như hãng xe máy Harley-Davidson khuyến nghị người dùng thay thế hệ thống này sau mỗi 90.000 km.

 

 

Nhược điểm lớn của loại truyền động này là truyền lực yếu hơn, chi phí lắp đặt khá cao, cũng như khó thay đổi tỉ số truyền. Việc thay thế hệ thống truyền động dây cu-roa trên xe hai bánh khá phức tạp, yêu cầu phải có trang thiết bị và kỹ thuật nhất định mới có thể thay thế đúng chuẩn. Ngoài ra truyền động dây cu-roa cho lực kéo yếu hơn hai hệ thống truyền động còn lại nên hoàn toàn không phù hợp cho các dòng xe thể thao hiệu suất cao di chuyển với tốc độ lớn như Sportbike. Truyền động dây cu-roa thường được lắp trên các dòng xe Cruiser, Touring như các mẫu xe đường trường Harley-Davidson,…

 

Hệ truyền động trục các đăng

 

 


Đây là loại truyền động tương tự như hệ thống truyền động trên ôtô, nhờ cấu tạo khép kín nên truyền động trục các đăng rất bền bỉ và không bị lẫn bụi bẩn từ môi trường vận hành, vì thế các mẫu xe đường trường dòng Adventure hay một số mẫu Cruiser thường ưa chuộng lắp hệ thống này. Ngoài chức năng truyền động, nhờ vào cấu tạo khối hộp kín của nó nên hệ thống trục các đăng còn có nhiệm vụ gia cố gắp sau giúp “dàn chân” sau của xe thêm cứng cáp, vận hành ổn định và đầm chắc hơn khi vào cua.

BMW Motorrad đã áp dụng hệ thống truyền động này từ năm 1923 cho mẫu xe cổ điển BMW R32 trong Thế chiến I (chính là tiền thân của mẫu R18 ngày nay). Hãng Moto Guzzi cũng đã sử dụng cho các mẫu xe của họ từ những năm 60 của thế kỉ trước và vẫn còn được dùng rộng rãi cho dải sản phẩm của hãng đến ngày nay. Hiện nay BMW Motorrad vẫn áp dụng hệ thống này lên mẫu xe Adventure “trong mơ” R1200/R1250GS – giúp chiếc xe trở nên đáng tin cậy hơn trên những cung đường dài khắc nghiệt.

 

 

Chính vì ưu điểm bền bỉ và giúp xe ổn định hơn, hệ thống này có cấu tạo khá phức tạp và khối lượng nặng nề nên chỉ phù hợp với những dòng xe có công suất máy lớn. Còn một nhược điểm chí mạng khác là chi phí sửa chữa khá cao, khó sửa chữa hay tìm được phụ tùng ở những nơi xa xôi, cũng như phải có linh kiện và trang thiết bị chính hãng chuyên dụng khi muốn bảo dưỡng / thay thế.

 

 

Qua bài viết này chúng ta đã có lời giải rõ ràng nhất cho bài toán truyền lực máy đến bánh xe trên một chiếc mô tô hai bánh. Hãy cùng Gulf Oil đón chờ những tập tiếp theo để tiếp tục tìm hiểu thêm về những tinh hoa cơ khí của nhân loại điêu khắc trên một cỗ máy hai bánh nhé!